Шəhри Чаллы

Диабеттан курыкмыйбыз

14 но­ябрь­дә Бө­тен­дөнья ши­кәр ди­а­бе­ты­на кар­шы кө­рәш кө­не бил­ге­ләп үтел­де. Нәкъ ме­нә бу көн­не мон­нан 126 ел элек ин­су­лин­ны уй­лап та­бу­чы Фре­де­рик Бан­тинг дөнь­я­га кил­гән. Яр Чал­лы­да 152 ба­ла ши­кәр ди­а­бе­ты­ның ин­су­лин­га бәй­ле тө­ре бе­лән исәп­тә то­ра. Шу­лар­ның 20 % - 7 яшь­кә чак­лы ба­ла­лар, 30 % - 7-11 яшь­лек­ләр,...

Ба­ла­лар­га әле­ге чир бе­лән ки­ле­шеп яшәү ае­ру­ча авыр бул­са да, бел­геч­ләр: "Ди­а­бет - ул үлем ка­ра­ры тү­гел, ә тор­мыш рә­ве­ше", - дип бел­де­рә­ләр. Ке­ше төр­ле авыр­лык­лар­ны җи­ңәр­гә өй­рә­неп шә­хес бу­ла­рак ка­мил­лә­шә.

Ка­ма ба­ла­лар ме­ди­ци­на үзә­ген­дә үт­кә­рел­гән Бө­тен­дөнья ши­кәр ди­а­бе­ты­на кар­шы кө­рәш кө­не­нең мак­са­ты да җә­мә­гать­че­лек­не әле­ге кур­кы­ныч авы­ру­ның сә­бәп­лә­ре, бил­ге­лә­ре, өз­ле­гү­лә­ре һәм дә­ва­лау алым­на­ры бе­лән та­ныш­ты­ру­дан гый­ба­рәт. Шә­һәр­нең баш ба­ла­лар эн­док­ри­но­ло­гы Ро­за Сә­ли­мул­ли­на тәкъ­ди­ме бе­лән үт­кә­рел­гән әле­ге ча­ра­га ши­кәр ди­а­бе­ты ди­аг­ноз­лы ба­ла­лар тәр­би­я­лә­лә­нү­че га­и­лә­ләр ча­кы­рыл­ды. Өл­кән­рәк ба­ла­лар өчен "ди­а­бет мәк­тә­бе" оеш­ты­рыл­ды. Кай­бер ба­ла­лар ми­са­лын­да ике ат­на дә­ва­мын­да сал­мый­ча йө­реп бу­лыр­лык кан­да­гы ши­кәр дә­рә­җә­сен үл­чәү ча­ра­ла­ры күр­сә­тел­де.

«Undergraund rock school» рок мәк­тә­бе җи­тәк­че­се Ярос­лав Голь­зау­зер­ның ки­лүе дә ба­ла­лар­ның кә­е­фен кү­тә­реп җи­бәр­де. Ба­ла­лар үз­лә­ре дә әти-әни­лә­ре өчен зур кон­церт әзер­лә­гән­нәр. "Ак юл" кре­а­тив агент­лы­гы җи­бәр­гән са­бын ку­ык­ла­ры исә бәй­рәм­нең иң кү­ңел­ле миз­ге­ле бул­ды. Фай­да­лы һәм ма­тур ча­ра­дан ях­шы кә­еф бе­лән өй­лә­ре­нә та­ра­лыш­ты­лар.

Бе­леш­мә өчен:

Ди­а­бет - ул аш­ка­за­ны ас­тын­да­гы биз ти­еш­ле дә­рә­җә­дә ин­су­лин эш­ләп чы­гар­ма­ган­да яи­сә эш­лә­не­леп чык­кан ин­су­лин ор­га­низм та­ра­фын­нан нә­ти­җә­ле фай­да­ла­ныл­ма­ган­да ки­леп чы­гу­чы хро­ник авы­ру. Ин­су­лин- кан­да­гы ши­кәр кү­лә­мен тәр­тип­кә са­лу­чы гор­мон. Кан­да ши­кәр кү­лә­ме зур бу­лу ва­кыт узу бе­лән ор­га­низм­ның күп ке­нә сис­те­ма­ла­рын­да өз­ле­гү­ләр бар­лык­ка ки­те­рә, ае­ру­ча нерв­лар­га һәм кан та­мыр­ла­ры­на җит­ди зы­ян са­лы­на.

Ди­а­бет­ның ике тө­ре бар. Бе­рен­че тө­ре - ин­су­лин­га бәй­ле­лек. Ди­а­бет­ның әле­ге тө­ре бе­лән 30 яшь­кә ка­дәр­ге ке­ше­ләр җә­фа чи­гә. Мон­дый авы­ру­лар ча­ма­дан тыш си­дек бү­ле­неп чы­гу­га, һәр­ва­кыт ач бу­лу хи­се­нә, гә­ү­дә авыр­лы­гы ки­мү­гә, күз кү­рүе на­ча­ра­ю­га, тал­чы­гу­га зар­ла­на­лар. Мон­дый бил­ге­ләр си­зе­лә баш­лау­га ук ки­чек­мәс­тән та­биб-эн­док­ри­но­лог­ка мө­рә­җә­гать итәр­гә ки­рәк. Икен­че төр ди­а­бет бе­лән ни­гез­дә өл­кән яшь­тә­ге һәм та­за бул­ган ке­ше­ләр авы­рый. Икен­че төр ди­а­бет­ның бил­ге­лә­ре бе­рен­че төр­не­ке бе­лән ох­шаш бу­лыр­га да мөм­кин, әм­ма еш кы­на әле­ге бил­ге­ләр то­нык кү­ре­нер­гә мөм­кинн­нәр. Мон­дый авы­ру­лар ди­е­та то­тып, ак­тив яшәү рә­ве­ше алып ба­рып, кан­да­гы ши­кәр кү­лә­мен нор­ма­да то­та ала­лар. Тә­мә­ке тарт­мау­чы, кан­да­гы ши­кәр, ар­те­ри­аль ба­сым, хо­лес­те­рин кү­лә­мен кон­троль­дә то­ту­чы­лар авы­ру­ның үсе­шен тот­кар­лап то­ра ала­лар.

Иң мөһим һәм кызыклы язмаларны Татмедиа Telegram-каналында укыгыз


Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
Осталось символов: