Фронтонны тышларга вәгъдә итеп, буш янчык белән калдырганнар

Кулланучы газетада басылган игъланга ышанып намуссыз подрядчыга акчасын алдан түләп куйган.  Бәхеткә, гаделлекне суд аша торгыза алганнар. Мондый тозакка эләкмәс өчен нәрсә эшләргә -  ТР Дәүләт алкоголь инспекциясенең Чаллы бүлеге белгечләре аңлатты. 
Бушлай таратыла торган газетаның апрель санында ир-ат «фронтон йортларны тышлау» дигән белдерүгә юлыга. Күрсәтелгән телефон номер буенча шалтыратып, подрядчы белән очраша, килешүгә кул куя. Материалларны заказчы үзе үрнәк буенча сайлый, эш өчен алдан түләп тә куя. 
Әмма планлы эш башланып биш көн узгач, башкаручы хезмәт күрсәтү бәясе артты, дип белдерә. Өстәвенә, сүз бер-ике мең сум турында гына түгел. Заказчы яңа шартлардан баш тартып алдан түләүне кире кайтаруны таләп итә. Башкаручы ризалаша. Әмма вакыт уза тора, ә акчаны кайтаручы булмый. Закон Кулланучы ягында, подрядчы юкка чыккан очрак та паникага бирелмәскә, ә катгый рәвештә закон буенча эш итәргә кирәк.
      Ни өчен кулланучы закон буенча хаклы? Чөнки килешенгән бәяләрне берьяклы арттыру законсыз. Россия Федерациясе Гражданлык кодексының 1994 елның 30 ноябрендәге (алга таба РФ ГК) 709 маддәсенең 5 пункты нигезендә подрядчы барлык чыгымнарны алдан исәпләп чыгарырга тиеш. Әгәр шартнамәдә бәянең үзгәрү мөмкинлеге турында шартлар булмаса, аны үзгәртергә ярамый. Хезмәттән теләсә кайсы вакытта баш тартырга мөмкин. «Кулланучылар хокукларын яклау турында» РФ законының 07.02.1992 ел, №2300-1 маддәсе (алга таба РФ Законы) һәм РФ ГК 782 маддәсе нигезендә, заказчы килешүне эш башланырга бер минут кала да өзәргә хокуклы. Шул ук вакытта подрядчы алдан түләүне кире кайтарырга тиеш, документаль расланган чыгымнарны гына тотып калырга тиеш (чеклар, актлар, тәэмин итүчеләр белән килешүләр). Моның өчен 10 көн бирелә. Әгәр эшләр бөтенләй башкарылмаган булса, подрядчы бөтен сумманы кайтарырга тиеш. Бу очракта  беренче адым - килешүне өзү һәм алдан түләүне кире кайтару таләбе белән рәсми дәгъва. Аны подрядчыга җибәргәч тә җавап булмый. Ирекле үтәү өчен срок үтә. Шул арада белгечләр ярдәмендә судка дәгъва әзерләнә.

Дәгъвада түбәндәге таләпләр куела:
-     килешүне өзү; 
-    алдан бирелгән акчаны түләтү;
-     таләпләрне канәгатьләндерүдән баш тарткан өчен билгеләнгән сумманың 50% күләмендә штраф түләү (РФ Законының 13 маддәсе 6 пункты);
мораль зыянны компенсацияләү (РФ Законының 15 маддәсе);
-    акчаны хокуксыз тоткан өчен процентлар исәпләү (РФ ГК 395 маддәсе);
-    суд чыгымнарын һәм дәүләт пошлинасын түләү.

Нәтиҗәдә, дәгъва таләпләре суд тарафыннан тулысынча канәгатьләндерелә. Подрядчы шунда ук кире кайтара алырлык сумма штрафлар һәм процентлар хисабына сизелерлек артты.
     Мондый очракка тарымас өчен гади кагыйдәләр бар. Подрядчыны килешүгә кул куелганчы тикшерегез. Аның шәхси эшмәкәр яки юридик зат буларак теркәлгәнме икәнен белегез, бәяләмәләр эзләгез, башкарылган эшләрнең мисалларын сорагыз. Газетада белдерү - сыйфат гарантиясе түгел, ә реклама. Барысын да язмача теркәгез. Теләсә нинди килешүләр, шартлар үзгәрү турындагы материаллар документаль рәвештә рәсмиләштерелергә тиеш.

Телдән вәгъдәләр, бу тарих күрсәткәнчә, бик җиңел онытыла. Алдан түләп бетермәгез. Аванс никадәр кимрәк булса, куркыныч шулкадәр азрак. Оптималь бәя —30-50% тан артыграк түгел. Килешүдә төгәл сроклар языгыз. Эшләрнең башлану вакытын гына түгел, эшләрнең тәмамлану вакытын да, шулай ук срокларны бозган өчен санкцияләрне дә күрсәтегез. Хокук бозган очракта шунда ук дәгъва юллагыз. Вәзгыять катлауланганны көтмәгез.

Дәгъва-мәҗбүри судка кадәр адым, һәм ул никадәр иртәрәк юнәлтелгән булса, ирекле җайга салуга шанс шулкадәр югарырак. Исегездә тотыгыз:сезнең игътибарлы булуыгыз һәм үз хокукларыгызны белүегез — намуссыз башкаручылардан иң яхшы яклау.  Әгәр дә проблема барыбер туган икән — белгечләргә консультация сорап мөрәҗәгать итегез.