Чаллыда яшүсмерләр катнашында җинаятьләр арткан

–  Фәнис Ринатович, яшүсмерләр арасында нинди җинаятьләр еш очрый?

– 2025 елда балигъ булмаганнар арасында барлыгы 58 җинаять кылынган, ә 2024 елда 42 очрак булган. Хокук бозулар арасында кибеттән урлашулар, талаулар, законсыз наркотиклар әйләнешенә кагылышлы җинаятьләр, кеше сәламәтлегенә зыян китерү очраклары өстенлек итә.

Яшүсмерләрнең чит ил дәүләтләре һәм махсус хезмәтләр күрсәтмәләре буенча оештырылган террорчылык актларында катнашуы аеруча борчый. Мондый җинаятьләр өчен 12дән 18 елга кадәр иректән мәхрүм итү яный. 14 яшьтән башлап яшүсмерләрне шундук сак астына алалар, һәм аларның берсе дә төрмәдән качып кала алмый.

Урлау, хулиганлык һәм сугышу кебек традицион хокук бозулар еш кына имин булмаган гаиләләрдә тәрбияләнүче балалар тарафыннан башкарыла. Террорчылык эшчәнлегендә катнашучылар исә матди кыенлыклар кичермәгән, тулы, имин гаиләләрдән булган яшь кешеләр.

Мәсәлән, бер очракта ата-аналар үзләренең 17 яшьлек улына кыйммәтле чит ил машинасы сатып алганнар, гәрчә егетнең машина йөртү таныклыгы булмаса да. Автомобиль чыгымлы транспорт булганга, бу балаларны җиңел акча эзләүгә этәрә. Транспортны үсмерләр җинаять урыннарына бару өчен, җинаять коралын ташу өчен кулланган. Бу схемада катнашучылар кулга алынды, автомобильгә арест салынды. Кайберләре үзләренең гаебен таный, әмма җаваплылыктан качып котыла алмый.

– Профилактика эшләре нинди? Әти-әниләргә нинди киңәшләр бирәсез?

– Без даими рәвештә мәгариф учреждениеләрендә очрашулар уздырабыз, анда укучыларның гаилә хәлләрен өйрәнүгә аерым игътибар бирәбез. Әгәр баланы тәрбияләү чаралары нәтиҗәсез икән, балигъ булмаган хокук бозучылар өчен махсуслаштырылган вакытлыча тоту үзәгенә җибәрү өчен судка мөрәҗәгать итәбез. Биредә балалар яшәү һәм уку процессын берләштерүче ябык биналарда көчәйтелгән күзәтү астында була. Үзәк шартлары төрмәнекеннән аерылса да, анда булу балаларга шәхси ирекләрен чикләүне тоярга мөмкинлек бирә.

Кызганыч, гаилә проблемаларын яшерү тенденциясе бар. Мондый позиция мәктәптә дә еш күренә. Шуны аңлау мөһим: теләсә нинди тискәре вакыйга, тәрәзә пыяласы ватылсынмы яки сыйныфташлар белән конфликтмы – үз вакытында игътибар бирүне таләп итә.

Ата-аналар тарафыннан чиктән тыш опека проблемаларына аерым игътибар бирергә кирәк. Артык иркәләү балада агрессия үсешенә китерергә мөмкин, чөнки ул мөстәкыйльлекне һәм инициативаны баса. Кайвакыт яклау омтылышы теләсә нинди җинаятьләрне аклауга китерә, бу яшүсмернең үз-үзен тотышына тискәре йогынты ясый һәм җинаятьләр кылуга ярдәм итә.

Форсаттан файдаланып, шәһәрдә хокукый тәртип урнаштыруда халык тарафыннан килгән һәр мөрәҗәгатьнең дә мөһимлеген искәртәсем килә. Без барыбыз да яшәешебезне куркынычсыз, уңайлы итәргә тырышабыз.